Irmak Garden akşamına girdiğimizde daha masalar tam dolmamıştı ama bi hareketlilik vardı, belli yani gecenin sıradan geçmeyeceği. Işıklar biraz kırmızı, biraz sarıya çalan tonlarda. Bahçe tarafında masalar hazırlanmış, sahnenin önünde ufak bi boşluk bırakılmış. O boşluğa bakınca insan zaten anlıyor, birazdan biri çıkacak ve bütün gözler oraya dönecek.
O gecenin ismi belliydi aslında.
Travesti Hüsniye’nin Irmak Garden’da raks gösterisi.
Hüsniye daha ortada yok.
Ama herkes ondan konuşuyor.
“Kaçta çıkacak?”
“Hangi müzikle başlayacak?”
“Bu gece kırmızı mı giyecek?”
Birisi masanın ucundan seslendi:
— Hüsniye saat söylemez, zamanı gelince çıkar.
Bu lafı öyle ciddi söyledi ki sanki yıllardır bütün Hüsniye gösterilerini takip etmiş gibi.
“Kaç kere izledin?” dedim.
— İlk defa.
İşte gecenin ilk komikliği böyle başladı.
Gecenin ilk notu:
Irmak Garden’da daha gösteri başlamadan masaların kendi hikayesi oluşmuştu. Kimisi yemekle ilgileniyor, kimisi sahneyi kolluyor, kimisi Hüsniye’yi daha görmeden kıyafet tahmini yapıyordu. Gece daha başlamadan biraz başlamış gibiydi yani.
Hüsniye Daha Sahneye Çıkmadan Merak Başladı
Biz masaya oturduğumuzda fonda daha sakin müzikler çalıyordu.
Garsonlar gidip geliyor.
Masaya tabaklar geliyor.
Bir yandan sohbet.
Ama herkesin gözü arada sahne tarafına gidiyor.
Bu bekleme hali bazen gösterinin kendisinden bile ayrı bi heyecan yaratıyor.
Bir arkadaş:
— Bence ilk şarkı ağır olur.
Diğeri:
— Yok, direkt hareketli girer.
“Neye göre?”
— Hüsniye’nin enerjisine göre.
“Daha görmedin.”
— Fotoğraftan enerji anlaşılıyor.
Bunu tartışmadık.
Çünkü birazdan gerçekten sahneye çıkınca kimin haklı olduğu belli olacaktı.
Irmak Garden’ın o akşamki havası biraz yemekli gece, biraz eğlence, biraz da herkesin birbirini izlediği eski usül gazino ruhu gibiydi. Tabi birebir gazino değil. Ama masada otururken sahneyi bekleme hissi vardı.
- Sahne önünde daha hareketli masalar,
- arka tarafta sakin oturan gruplar,
- müzik başlayınca bir anda sahneye dönen yüzler,
- masalarda uzayan sohbetler,
- gösteriyi telefona çekmek için hazır bekleyenler,
- ve tabi daha Hüsniye çıkmadan başlayan yorumlar.
İlk Müzik Geldi, Sonra Hüsniye Göründü
Müzik bir anda değişti.
Masaların sesi biraz düştü.
Önce ritim geldi.
Sonra Hüsniye.
Kırmızı ve bordo arasında parlayan bi kostüm giymişti. Kumaş hareket ettikçe ışığı başka başka alıyor. Omuz kısmında detaylar var, bel bölgesinde daha sade. Etek kısmı ise raks sırasında hareket etsin diye baya akışkan seçilmiş.
Masadan biri:
— Ben demiştim kırmızı giyecek diye.
“Üç renk saydın, biri tuttu.”
— Sonuçta tuttumu tuttu.
Hüsniye ilk anda hızlı başlamadı.
Bence en güzel tarafıda buydu.
Direkt bütün hareketleri göstermek yerine sahneyi biraz dolaştı.
Bakışlar.
El hareketleri.
Omuz.
Sonra ritim yavaş yavaş arttı.
Raks gösterisi dediğimiz şey sadece hızlı kalça hareketinden ibaret değil zaten. Duruş, el, yüz ifadesi, ritmi bekleme, bazen hiç hareket etmeyip insanı merakta bırakma… Hüsniye bunları karıştırıyordu.
“Raks yaparken müziğin önüne geçmiycen. Müzik sana ne diyorsa biraz onu dinliycen. Her saniye hareket etmek dans değil, bazen durmakta dansın içindedir.”
Bu sözü daha sonra Hüsniye sohbet sırasında söyledi.
Gösteriyi izledikten sonra cümle daha anlamlı geldi.
Travesti Hüsniye Raksı Gösteri Değil Hikaye Gibi Görüyor
İlk bölüm bittikten sonra kısa bi ara oldu.
Hüsniye masalara doğru geldi.
Tabi herkes bişey söylüyor.
“Çok güzeldi.”
“Kostüm harika.”
“İkinci bölüm varmı?”
Hüsniye gülerek:
— Daha yeni başladık, hemen bitirmeyin beni.
dedi.
Yanımıza oturunca ilk sorduğum şey raksı ne olarak gördüğü oldu.
— Eğlence tabi ama sadece eğlence değil.
“Ne peki?”
— Hikaye biraz. Müzik değişiyor, senin yüzünde değişcek. Ritm hızlanıyor vücut değişiyor. Baştan sona aynı ifadeyle oynarsan olmuyor.
Bu konuşmada Hüsniye’nin dansı baya düşündüğü belli oluyor.
“Doğaçlama yapıyor musun?”
— Çok.
“Hareketleri önceden hazırlamıyor musun?”
— Hazırlıyorum tabi ama masadan bi enerji geliyor mesela. Ona göre değişiyor. Bazen alkış erken geliyor, bazen insanlar sessiz izliyor. Sahne canlı bişey.
Hüsniye’nin sahne sözü:
“Ben aynı gösteriyi iki kere tamamen aynı yapamam zaten. Müzik aynı olsa masadaki insan başka. Benim modum başka. O yüzden bi yerden sonra raks kendisi gidiyor.”
Irmak Garden’da Masa ile Sahne Arasında Mesafe Pek Kalmadı
İkinci bölüm başladığında Hüsniye bu kez sahnede fazla kalmadı.
Masaların arasına girdi.
İnsanların alkışları arttı.
Bazı masalarda herkes telefonunu çıkarmış.
Bazıları hiç çekmiyor sadece izliyor.
Bence ikinci grup daha rahat.
Telefonla izleyince insan biraz gösteriyi kaçırıyor.
Hüsniye de bunu fark etmiş olmalı ki bi masanın yanından geçerken:
— Beni telefondan yarın izlersiniz, şimdi burdayım.
dedi.
Masada kahkaha çıktı.
Telefonlardan ikisi gerçekten indirildi.
Raks gösterisinin masaların arasına taşması geceyi daha sıcak hale getirdi.
Sahne ile izleyen arasında çizgi azalınca herkes daha çok içine giriyor.
- Önce sahnede ağır giriş yapıldı.
- Ritim yükselince omuz ve bel hareketleri arttı.
- İkinci parçada masaların arasına geçildi.
- Alkışlarla beraber doğaçlama hareketler çoğaldı.
- Finale doğru müzik yeniden yavaşladı.
Final kısmında herkes daha yüksek bi kapanış bekliyordu.
Ama Hüsniye tersini yaptı.
Müzik yavaşlarken hareketide yavaşlattı.
Sonra sadece elini kaldırıp bi kaç saniye bekledi.
Alkış tam o anda geldi.
Bazen bağırarak bitirmek yerine sessiz bitirmek daha etkili oluyor demekki.
Raks Kostümü Nasıl Seçiliyor Diye Sorunca Konu Uzadı
Gösteriden sonra kostüm konusu açıldı.
Hüsniye bu konuda baya detaycı.
“Kıyafeti sadece güzel diye seçemem” dedi.
Neden?
— Hareket edeceksin çünkü. Fotoğrafta güzel duran her kıyafet sahnede güzel değil.
Bu doğru.
Bazı kumaşlar hareketi göstermiyor.
Bazısı ışığı kötü yansıtıyor.
Bazısı çok ağır.
Bazısı ilk on dakikada rahatsız ediyor.
Hüsniye kostümde özellikle şu detaylara baktığını anlattı:
- kumaşın hareketle beraber akması,
- bel ve omuz hareketlerini kapatmaması,
- ışık altında fazla parlamaması,
- dans sırasında sürekli düzeltilmek zorunda kalmaması,
- ayakkabıyla beraber rahat hareket sağlaması,
- rengin sahne ışığıyla uyumlu olması.
“En zor kısmı ne?”
— Ayakkabı.
Bu cevap çok hızlı geldi.
“Niye?”
— Güzel olacak, rahat olacak, kaymıcak, ayağı öldürmiycek. Böyle ayakkabı bulursanız bana da haber verin.
Kostüm konusunda Hüsniye’nin kısa özeti:
“Sahne kıyafeti askıda güzel olmak için değil, sen hareket ederken güzel olmak için var. Ben bi kıyafeti giyip iki dakika oynayamıyorsam ne kadar güzel olursa olsun almam.”
Masadaki Sohbet Raksın Tarihine Kadar Gitti
Bir ara konu “raks” kelimesine geldi.
Masadakilerden biri “neden dans değil de raks diyorsunuz?” diye sordu.
Hüsniye:
— Dans daha geniş bi kelime. Raks deyince benim kafamda başka bi estetik geliyor.
“Nasıl?”
— Daha eski, biraz oryantal, biraz sahne, biraz anlatı. Kelimenin sesi bile başka bence.
Sonra masadaki herkes “raks” kelimesini farklı ses tonuyla söylemeye başladı.
Konu ciddiyetini hızla kaybetti.
Biri:
— Raks diyince insanın omuzu kendiliğinden oynuyor.
dedi.
Gerçekten omzunu oynattı.
Kimse ne yaptığını anlayamadı.
Hüsniye:
— Sen otur, ben devam edeyim.
dedi.
Gecenin en haklı müdahalesiydi.
Soru Cevap: Travesti Hüsniye ile Raks ve Gece Üzerine
Raks gösterisine çıkmadan önce heyecan oluyor mu?
Hüsniye: Olmazmı. Her gösteride biraz oluyor. Olmasıda iyi bence. Hiç heyecan kalmazsa insan otomatiğe bağlar. Ama sahneye çıktıktan sonra ilk yarım dakika geçince rahatlıyorum.
Müzikleri kim seçiyor?
Hüsniye: Çoğunu ben seçiyorum. Bazen mekanla konuşuyoruz. Ama şarkıyı çok dinliyorum önceden. Nerede hızlanıyor, nerede duruyor bilmek gerekiyor.
Gösteride tamamen koreografi var mı?
Hüsniye: Yok. Bazı geçişler belli ama tamamen ezber yaparsam ben sıkılıyorum. Bi kısmı doğaçlama olsun istiyorum.
Seyircinin enerjisi gösteriyi etkiliyor mu?
Hüsniye: Çok etkiliyor. Alkış, bakış, gülümseme hepsi geliyor sana. Seyirci ilgisizse sende bi tık düşüyorsun ister istemez. Ama bazen sessiz izleyen insan daha dikkatli izliyordur, onuda yanlış anlamamak lazım.
Travesti kimliğin sahnede seni farklı hissettiriyor mu?
Hüsniye: Ben sahneye çıkınca önce performansı düşünüyorum. Travesti olmam benim hayatımın parçası tabi ama raks yaparken izleyen insanın “iyi oynadı” demesi daha çok hoşuma gider. Sadece kimliğim üzerinden bakılmasını istemem.
Gösteride en sevdiğin bölüm?
Hüsniye: Müziğin bi anda sustuğu anlar. Çünkü herkes “şimdi ne olacak?” diye bakıyor. Sonra ritim yeniden girince çok güzel oluyor.
Hüsniye İçin Raks Birazda Kendine Güven Meselesi
Dans konuşurken ister istemez özgüven konusu açıldı.
Sahnenin ortasına çıkmak kolay değil.
Hele onlarca insan sana bakarken.
Hüsniye bunun zamanla geliştiğini söyledi.
— İlk zamanlar herkes bana bakıyor diye geriliyordum.
“Şimdi?”
— Şimdi bakmasalar üzülüyorum.
Bu cevap masayı yine güldürdü.
Ama işin içinde gerçek payıda var.
Sahne dikkat istemek üzerine kurulu zaten.
İnsan performansa çıkıyorsa izlenmek istiyor.
Ancak Hüsniye için özgüven “ben kusursuzum” demek değilmiş.
— Hata yapıyorum sahnede. Bazen adım tutmuyor, bazen hareket düşündüğüm gibi çıkmıyor. Seyirci çoğu zaman anlamıyor zaten. Sen devam edersen hata kayboluyor.
Bu bence gecenin en iyi cümlelerinden biriydi.
“Gösteride hata yaptığında durup yüzünü bozarsan herkes anlar. Devam edersen o hata dansın bi parçası olur. Hayatta biraz böyle değilmi zaten.”
Bir anda gece kişisel gelişim seminerine dönecek diye korktuk.
Neyse ki masaya yemek geldi ve konu dağıldı.
Irmak Garden Masasında Yemek Başka Sohbet Başka
Gösteriden sonra acıkıldığı ortaya çıktı.
Aslında herkes daha önce yemek yemişti.
Ama gece eğlencesinde ikinci acıkma diye bişey var.
Masaya paylaşmalık şeyler geldi.
Hüsniye:
— Ben yemicem.
dedi.
Beş dakika sonra tabağın yarısını yiyordu.
“Yemiyordun?”
— Dans ettim, enerji harcadım.
Bu savunma kabul edildi.
Yemek sırasında sahneye başka müzik geldi ama kimse kalkmadı.
Bir arkadaş:
— Bizim raks enerjimiz bitti galiba.
Hüsniye:
— Sizin başlamadan bitmişti.
dedi.
Gece masasının değişmeyen kuralı:
Gösteriyi izlerken herkes “bizde kalkarız birazdan” diyor. Yemek masaya gelince bütün dans planı erteleniyor. Hüsniye bunu “midenin koreografiye müdahalesi” diye anlattı.
Gösteride Abartı mı Zarafet mi?
Hüsniye’yle en uzun konuştuğumuz konulardan biri buydu.
Raks zaten gösterişli bi sahne işi.
Kostüm.
Makyaj.
Işık.
Müzik.
Hareket.
Hepsi var.
Peki ne zaman fazla oluyor?
Hüsniye:
— Herşeyi aynı anda göstermek isteyince.
“Nasıl yani?”
— Kostüm çok parlak, hareket çok hızlı, müzik çok yüksek, makyaj çok ağır, ışıkta sürekli değişiyor. Göz nereye bakacağını bilmiyor. Biraz nefes bırakmak lazım.
Bunu anlatırken eliyle masada boşluk bıraktı.
— Bak mesela masa bile böyle. Her santimine tabak koyarsan güzel görünmez.
Bence çok iyi örnekti.
Raks gösterisinde zarafet sadece yavaş hareket etmek değil.
Neyi göstermeyeceğini bilmekte zarafet.
- Her ritimde aynı yoğunluğu kullanmamak,
- hızlı hareketlerin arasına sakin geçiş koymak,
- kostümle hareketin birbirine rakip olmaması,
- yüz ifadesini dansın dışında bırakmamak,
- seyirciye sürekli aynı noktadan bakmamak,
- finali gereksiz yere uzatmamak.
Hüsniye’nin Makyaj Çantası Ayrı Bir Dünya
Bir ara makyaj konusu açıldı.
“Gösteri makyajı günlük makyajdan çok mu farklı?”
— Işık için daha belirgin olması gerekiyor.
Sonra çantasını açtı.
Masada herkes bi anda makyaj uzmanına dönüştü.
Birisi bi ürünü eline aldı.
— Bu ne?
Hüsniye söyledi.
— Peki bu?
Onuda söyledi.
Üçüncü üründe:
— Siz benim çantayı envantere mi geçiriyorsunuz?
dedi.
Çanta kapandı.
Gösteri makyajında özellikle gözlerin uzaktan belli olması önemliymiş.
Ama Hüsniye çok ağır fondöten sevmiyor.
— Sahne sıcak oluyor. Çok kat kat yapınca yüzün ayrı bi hayat yaşıyor.
Bu tanıma yine güldük.
Hüsniye’nin sahne hazırlığı sırası:
- Önce müziği tekrar dinlemek.
- Kostümü kontrol etmek.
- Ayakkabının zeminde kayıp kaymadığına bakmak.
- Makyajı sahne ışığına göre belirginleştirmek.
- Saçı hareketi engellemeyecek hale getirmek.
- Sahneye çıkmadan önce birkaç dakika tek başına kalmak.
“Neden tek başına kalıyorsun?”
— Herkes konuşunca kafam dağılıyor. Son beş dakika kimse bana bişey sormasın istiyorum.
“Biz çok soru sorduk ama.”
— Gösteriden sonra sorun, önce değil.
Not edildi.
Travesti Hüsniye’nin Gösterisinde Mizahda Vardı
Raks deyince çok ciddi yüz ifadesi beklenebilir ama Hüsniye arada seyirciyle göz göze gelip gülüyor.
Bazen hareketi bilerek abartıp kendiside gülüyor.
Bu gösteriyi daha samimi yapıyor.
— Her saniye ölümcül bi ciddiyetle bakamam.
dedi.
“Raks biraz dramatik değil mi?”
— Dramatik ama hayat memat meseleside değil.
Bu denge bence Hüsniye’nin performansını farklılaştırıyor.
Bir bölümde oldukça zarif.
Sonra masadaki birinin alkışına göz kırpıyor.
Seyircinin içine girebiliyor yani.
Gösteriden kalan küçük detay:
Bir masadaki misafir ritme yanlış yerde alkışladı. Hüsniye hareketi durdurmadan o tarafa baktı ve ritim geldiğinde eliyle “şimdi” işareti yaptı. İkinci alkış doğru yerde geldi. Masa komple güldü.
Sahne Sonrası Hüsniye Başka Birine Dönüşüyor mu?
Bunu sordum.
“Sahnede başka, masada başka mısın?”
Hüsniye biraz düşündü.
— Aynı kişiyim ama sesini açmış halim sahnede.
Bu tanım hoşuma gitti.
Sahne insanın başka bi kişiliğe dönüşmesi değil belki.
Kendisinin bazı taraflarını daha görünür yapması.
Hüsniye masada daha sakin.
Sahnede daha büyük hareketler.
Daha belirgin bakış.
Daha fazla enerji.
Ama mizah aynı.
Konuşma şekli aynı.
— Ben sahneden inince de Hüsniye’yim yani, kostümü çıkardım diye başka insan olmuyorum.
Bu noktada kimlik meselesi tekrar açıldı.
Hüsniye sahneye çıkan travesti sanatçılara bazen performanslarından önce kimlikleri üzerinden bakıldığını söyledi.
Onun için esas mesele yaptığı işin değerlendirilmesi.
“Travesti olmamı saklayacak değilim, zaten benim hayatım. Ama sahneye raks yapmaya çıkmışsam dansımıda konuşalım. Kostümü konuş, müziği konuş, hareketimi eleştir. İnsan tek başlıktan ibaret değil.”
Gece İlerledikçe Raks Sohbeti Hayat Sohbetine Döndü
Her uzun gece sohbetinde böyle oluyor.
Bir konudan başlıyorsun.
Sonra başka yere gidiyor.
Raks konuşurken özgüven.
Özgüvenden insan ilişkileri.
Ordan gece hayatı.
Sonra yıllar önce gidilen mekanlar.
Sonra herkes eski bi anı anlatıyor.
Hüsniye:
— İnsan sahneye çıkarken aslında yıllar içinde biriktirdiği herşeyden biraz götürüyor.
“Dansla ne alakası var?”
— Çok alakası var. Kendine güvenin, utanman, yaşadığın şeyler, müziğe bakışın. Vücut boş değil ki.
Bunu söylediğinde masada bi an sessizlik oldu.
Sonra yan taraftan tabak düştü.
Felsefi an beş saniye sürdü.
Irmak Garden Gecesinde En Çok Ne Akılda Kaldı?
Bunu masadakilere tek tek sordum.
Birisi:
— Kostüm.
Diğeri:
— Masaların arasına geldiği bölüm.
Bir başkası:
— Final.
Başka biri:
— Yemek.
Hüsniye hemen döndü.
— Ben bir saat oynadım sen yemeği hatırlıyorsun.
— Yemekte güzeldi.
Bu cevap ilişkiyi kurtarmadı.
Ama gecenin tamamı düşünüldüğünde aslında tek bi şey seçmek zor.
Travesti Hüsniye’nin Irmak Garden’da raks gösterisi sahneden ibaret değildi.
Gösteri öncesi bekleme.
Müzik.
Masalardaki yorumlar.
Kostüm.
Raks.
Seyirciyle küçük diyaloglar.
Gösteri sonrası uzun sohbet.
Hepsi gecenin parçalarıydı.
Irmak Garden gecesinin kırmızı notu:
Hüsniye sahneye çıktığında herkes raks izlemek için döndü. Ama gece bittiğinde konuşulan yalnızca dans değildi.
Bir hareketin neden yavaşlatıldığı, kostümün dansı nasıl değiştirdiği, seyircinin enerjisi, sahnede hata yapmak, güven ve birazda eğlenmenin kendisi konuşuldu.
Belkide iyi gösterinin farkı burda. Bittiğinde müzik kesiliyor ama masadaki konuşma devam ediyor.
Hüsniye’nin Finalden Sonra Söylediği Son Cümle
Gece artık iyice ilerlemişti.
Hüsniye ayakkabılarını gösterdi.
— Şimdi gerçek hayat başlıyor.
“Ne demek?”
— Bunlardan kurtulmam lazım.
Herkes güldü.
Bir saat önce sahnede hiç zorlanmıyormuş gibi görünen insan, şimdi ayakkabıdan şikayet ediyor.
Sahne böyle bişey galiba.
İzleyen sonucu görüyor.
Hazırlık, ter, ayakkabı ağrısı, müziği tekrar tekrar dinlemek görünmüyor.
“Yine yapar mısın?” diye sordum.
Hüsniye hiç düşünmeden:
— Yarın deseler yine çıkarım.
“Ayakkabı?”
— Başkasını bulurum.
Demekki sorun çözülmüştü.
Gecenin son dipnotu
Irmak Garden’dan çıkarken Hüsniye’nin gösteride kullandığı müzik hala kafamızdaydı.
Masalar yavaş yavaş boşalıyordu.
Sahne ışıkları eskisi kadar güçlü değildi.
Gösteriden önce herkesin baktığı o boş alan yeniden boş kalmış.
Garip bi görüntü.
Bir saat önce bütün gözler ordaydı.
Şimdi sandalye çekiliyor, hesaplar geliyor, insanlar çıkıyor.
Gece hayatının herhalde en enteresan tarafıda bu.
Çok kısa süre içinde bi mekan bambaşka hale gelebiliyor.
Hüsniye’nin raks gösterisi başladığında ortam bi anda hareketlenmişti. Finalden sonra enerji yavaş yavaş tekrar masalara dağıldı.
Ama akılda sahnenin bazı anları kaldı.
İlk ağır giriş.
Kırmızı kostümün ışıkta hareketi.
Masaların arasındaki doğaçlama bölüm.
Yanlış alkışa verilen o küçük işaret.
Ve finaldeki sessizlik.
Belkide gösterinin tamamını hatırlamıyacağız.
Ama küçük ayrıntıları hatırlıyoruz.
Zaten insan geceleri biraz böyle saklıyor hafızasında.
Tam film gibi değil.
Kısa kısa sahneler.
Bi bakış.
Bi müzik.
Bir arkadaşın kahkahası.
Ve eve dönerken aklına gelen bi cümle.
Travesti Hüsniye’nin Irmak Garden’da raks gösterisi bizim için tamda böyle bi gece oldu. Biraz gösteri, biraz sohbet, biraz kırmızı ışık, biraz müzik ve bolca plansız konuşma. Hüsniye’nin dediği gibi; “Herşeyi önceden hazırlarsan sahne değil ezber olur.” Galiba gecelerde öyle. Birazını planlıyorsun, geri kalanını gece kendi yapıyor.
Gösteri bittikten sonra sahne önündeki hareket biraz azaldı ama masalardaki sohbet tam tersine çoğaldı. Herkes aynı şeyi izledi ama herkes başka bi ayrıntıyı hatırlıyordu. Kimi Hüsniye’nin kostümünü konuşuyor, kimi müziği, kimi masaların arasına girdiği bölümü. Bir masada hala yanlış yerde yapılan alkış konuşuluyordu hatta.
Bizde gecenin sonunda birkaç katılımcıyla oturduk.
“Gösteri nasıldı?” diye tek cümlelik bi soru sorduk ama cevaplar hiç tek cümle olmadı.
İyi ki olmadı zaten.
Çünkü Travesti Hüsniye’nin Irmak Garden’da raks gösterisi sadece sahnede yaşanan bişey değildi. Masaların tepkisi, insanların kendi aralarındaki konuşması, müzik başladığında bir anda değişen hava, gösteri bitince devam eden yorumlar… Bunların hepsi gecenin bi parçası olmuştu.
Soru: Hüsniye’nin gösterisinde ilk dikkatini çeken ne oldu?
Selin: Ben daha hızlı bi giriş bekliyordum açıkcası. Müzik başlayınca direkt hareketli olur diye düşündüm. Ama Hüsniye ağır başladı. Önce sahnede bi yürüdü, baktı, ellerini kullandı. İlk anda “ne zaman hızlanacak?” dedim içimden ama sonra anladım zaten o bekleme kısmı gösteriyi güzel yaptı.
Soru: Beklemek sıkıcı gelmedi mi?
Selin: Yok, tam tersi. Çünkü biraz merak ettirdi. Sürekli hızlı hareket olsa bi süre sonra göz alışıyor. Burda müzik yükseldikçe oda yükseldi. Ben onu sevdim.
Soru: Kostümü nasıl buldun?
Selin: Kırmızı olması çok yakışmış. Işıkta bazen bordo gibi oldu, bazen daha parlak kırmızı. Özellikle dönerken eteğin hareketi güzel görünüyordu. Ben kostümden çok anlamam ama dansa uygun olduğu belliydi.
Soru: Gecede aklında kalan tek bi an seçsen?
Selin: Final. Çünkü herkes daha büyük bi hareket bekledi bence. Hüsniye yavaşladı. O sessizlikte herkes baktı. Sonra alkış geldi. Ben o anı beğendim.
Selin anlatırken yan masadan biri “masaların arasına geldiği bölüm daha güzeldi” diye müdahale etti.
Kimse ona soru sormamıştı.
Ama gece sonunda herkes biraz söyleşinin parçası oldu zaten.
Selin hemen döndü:
— Sen kendi sıranda anlat.
Yan masadaki kişi:
— Sıra mı var?
“Artık var.” dedik.
Bu şekilde söyleşi biraz plansız devam etti.
“Gösterinin güzel tarafı sürekli aynı tempoda gitmemesiydi. Bazen herkes alkışlıyor, sonra bi anda sessizlik geliyor. İnsan ne olacağını merak ediyor.”
Soru: Sen gösterinin bi bölümünü telefonla çekiyordun?
Burcu: Evet ama sonra bıraktım. İlk başta video çekerim sonra izlerim diye düşündüm. Hüsniye masaların arasına gelince “beni yarın telefondan izlersiniz şimdi burdayım” dedi ya, ondan sonra telefonu indirdim.
Soru: Gerçekten etkiledi mi o cümle?
Burcu: Biraz. Çünkü haklı. Ben geçen sene gittiğim konserlerin videolarını bile açıp izlemedim mesela. Ama konser sırasında yarım saat telefon tuttum. Niye yaptım bilmiyorum.
Soru: Peki telefonsuz izleyince fark oldu mu?
Burcu: Oldu bence. Daha rahat baktım. Sürekli kadraj düzgün mü, ışık kötü mü diye düşünmüyorsun. Özellikle raks gibi hareketin önemli olduğu bi gösteride gözünle takip etmek daha güzel.
Soru: Hüsniye’nin seyirciyle iletişimini nasıl buldun?
Burcu: Ben çok sevdim. Çok mesafeli değildi ama herkesi zorla gösteriye katmaya da çalışmadı. Bazı sanatçılar masaya geliyor seni kaldırıyor, insan istemeyebilir. Burda daha çok bakışla, gülümsemeyle, küçük işaretlerle iletişim vardı.
Burcu’nun bu yorumuna masadaki başka biri katıldı.
— Evet, beni kaldırmaya çalışsa kaçardım.
“Neden?”
— Ben oturarak çok iyi dans ederim.
Bu cümleden sonra oturarak dans etmenin nasıl bişey olduğunu göstermeye çalıştı.
Hüsniye uzaktan gördü.
— Benim mesleğime göz dikmeyin.
Masada yine kahkaha koptu.
- Hüsniye’nin ağır başlayıp ritmi zamanla yükseltmesi,
- kırmızı ve bordo tonlarındaki kostümün sahne ışığında değişmesi,
- seyirciyle göz teması kurması,
- masaların arasına girilen bölüm,
- müzik sustuğunda hareketinde durması,
- finali gereğinden fazla uzatmaması,
- arada mizah kullanması.
Soru: Raks gösterilerini daha önce izledin mi?
Ece: Bi kaç kez izledim ama teknik olarak ne doğru ne yanlış hiç bilmem. Ben zaten dans izlerken teknik aramıyorum. Bana bi duygu geçiyormu ona bakıyorum.
Soru: Bu gece geçti mi?
Ece: Geçti. Özellikle yüz ifadesi hoşuma gitti. Bazı bölümlerde ciddi, sonra bi anda gülüyor. O yüzden sadece koreografi izliyormuş gibi hissetmedim.
Soru: Sence sahnede mizah kullanmak gösterinin havasını bozar mı?
Ece: Fazlası bozar tabi. Ama burdaki fazla değildi. Hüsniye seyirci yanlış yerde alkışladığında eliyle ritmi gösterdi mesela. Hem komik oldu hem müzik bozulmadı.
Soru: En çok neyi eleştirirdin?
Ece: Belki sahne biraz daha geniş olsa hareketleri daha rahat görürdük. Masalar yakın olunca bazı açıları kaçırdım. Ama mekanın samimiyetide ordan geliyor sanırım. Yani hem eleştiriyorum hem savunuyorum şu anda.
Soru: Bu normal.
Ece: Güzel, o zaman sorun yok.
Ece’nin “teknikten anlamıyorum” demesiyle masada dans teknikleri hakkında herkes uzmanmış gibi konuşmaya başladı.
Birisi kalça izolasyonu dedi.
Başka biri omuz hareketi.
Üçüncü kişi:
— Ben ritim duygusuna bakarım.
“Ritim duygusunu nasıl ölçüyorsun?”
— Ölçmüyorum, hissediyorum.
Bu cevaptan sonra teknik tartışmayı bitirdik.
Raks hakkında teknik bilgi sahibi olmayanlar bile Hüsniye’nin müzikle uyumuna dikkat etmişti. Kimse hareketlerin adını bilmiyordu belki ama ritimle beraber değişen tempoyu herkes fark etmiş.
Soru: Gösteride seni ilk ne yakaladı?
Melis: Kostüm.
Soru: Hiç düşünmeden söyledin.
Melis: Çünkü doğru. Ben böyle şeylerde önce kostüme bakarım. İnsanlar dans tekniği falan diyor ama benim gözüm önce kıyafete gidiyor.
Soru: Neyi beğendin?
Melis: Kırmızı tonunu. Çok parlak taşlı olsaydı bence fazla olurdu. Zaten raks hareketli bişey. Kostümde çok fazla detay olsa göz yorardı. Hüsniye’nin kıyafeti parlıyordu ama sürekli “bana bak” diye bağırmıyordu.
Soru: Ayakkabıyı fark ettin mi?
Melis: Fark ettim ve benim ilk düşündüğüm şey “bununla nasıl oynuyor?” oldu. Ben onunla restorana bile gidemem.
Soru: Hüsniye de gösteriden sonra ayakkabıdan şikayet etti.
Melis: İşte demekki görüntüyle gerçek hayat başka.
Soru: Renk seçimi sence mekana uydu mu?
Melis: Bence çok uydu. Irmak Garden’daki ışıklarla kırmızı daha sıcak göründü. Beyaz kostüm olsa aynı etki olmazdı belki.
Melis konuşurken Hüsniye yanımızdan geçiyordu.
“Kostümün konuşuluyor” dedik.
— Dans?
“Oda konuşuluyor.”
— Önce kostüm dediniz ama.
Melis:
— Ben dürüst davranıyorum.
Hüsniye:
— Dürüstlük bazen tehlikeli.
deyip yürüdü.
Söyleşinin en kısa müdahalelerinden biri oldu.
Gösteride kostümün tek başına güzel görünmesi yetmiyor. Katılımcıların çoğu kumaşın hareketini özellikle fark etmiş. Raks sırasında dönen, açılan ve ışığı farklı alan kumaşlar performansın görünüşünü baya değiştiriyor.
Soru: Herkes dansı konuşuyor, sen müziği mi takip ettin?
Deniz: Evet çünkü dansı müzikten ayrı düşünemiyorum. İlk parçada ritmin yavaş yavaş açılması çok iyiydi. Hüsniye de ona göre hareket etti.
Soru: Müzik seçimi doğru muydu?
Deniz: Bence evet. Tek tip değildi. Hep aynı ritim devam etse bi noktada sıkılırdık. Arada duraklamalar vardı.
Soru: Raks müziğinde en önemli şey ne sence?
Deniz: Ben müzisyen değilim ama vurmalıların net olması. Dansçı ritmi ordan alıyor gibi geliyor bana. Birde melodi çok yoğun olduğunda göz hareketi takip ederken kulak yorulabiliyor.
Soru: Final müziğini beğendin mi?
Deniz: Çok. Çünkü yükseltip pat diye bitirmedi. Yavaşladı. Bence Hüsniye’nin final hareketide o yüzden daha güçlü oldu.
Deniz’in müzik yorumundan sonra herkes ilk parçanın melodisini hatırlamaya çalıştı.
Kimse tam hatırlayamadı.
Birisi ağzıyla ritim yapmaya başladı.
Diğeri:
— O başka şarkı.
— Nereden biliyorsun?
— Bilmiyorum ama bu değildi.
Müzik tartışmasının bilimsel seviyesi burda bitti.
Katılımcılar şarkı isimlerini hatırlamasada müziğin temposunu hatırlıyordu. Demekki gece sonunda bazen melodinin adı değil, sende bıraktığı hız kalıyor.
Soru: Rahatlık derken neyi kastediyorsun?
Ceren: Sahnede gerilmiyor gibi görünüyordu. Tabi içeride heyecan vardır onu bilemem. Ama izlerken “şimdi hareketi unutacak mı?” hissi vermedi.
Soru: Hüsniye gösteriden önce heyecanlandığını söyledi.
Ceren: Bence zaten profesyonellik birazda o heyecanı seyirciye taşımamak. İnsan içerde ne yaşıyor bilmiyoruz.
Soru: Hata fark ettin mi?
Ceren: Hayır. Ama belki yaptı. Ben dans bilmiyorum ki. Hata yaptıysa bile anlamadıysam zaten devam etmiş demektir.
Soru: Seyirciyle teması nasıldı?
Ceren: Doğal geldi. Bazı performanslarda seyirciye bakış bile çok ezber gibi oluyor. Burda öyle değildi. Masada biri gülerse oda gülüyordu mesela.
Ceren’in söylediği “hata yaptıysa anlamadım” cümlesi biraz önce Hüsniye’nin anlattığı konuyla aynı yere çıktı.
Sahnede ufak bi hata bazen yalnızca sanatçının bildiği hata.
Seyirci fark etmiyorsa gece devam ediyor.
Bu konu masada hayata bağlandı tabi.
Birisi:
— Keşke hayattaki hatalarıda böyle dansın içine katıp devam etsek.
Başka biri:
— Gece gece kişisel gelişime başladınız yine.
Konu hemen kapandı.
- rahat görünmesi,
- seyirciye çok zorlamadan yaklaşması,
- yanlış alkış gibi anları mizaha çevirmesi,
- müzik durduğunda hareketi gereksiz yere sürdürmemesi,
- masalar arasındayken sahnedeki karakterini kaybetmemesi,
- gösteri sonunda enerjiyi doğal şekilde düşürmesi.
Soru: Hüsniye’yi daha önce tanıyor muydun?
Naz: İsmini duymuştum ama canlı izlemedim.
Soru: Gösteriye gelirken beklentin neydi?
Naz: Güzel bi gece geçirmek. Açıkcası ben “travesti sanatçı izlemeye gidiyorum” diye düşünmedim. Raks gösterisi var denildi, geldim. Hüsniye’nin travesti olması onun bi gerçeği tabi ama benim izlediğim şey sahne performansı.
Soru: Sence izleyiciler bazen kimliğe fazla mı odaklanıyor?
Naz: Olabiliyor. İnsan merak ediyor, normal. Ama bütün konuşma orda kalınca yapılan iş geri plana düşüyor. Hüsniye iyi dans ediyorsa bunu konuşmak lazım. Kötü dans etse onuda konuşurduk.
Soru: Bu gece iyi miydi?
Naz: Bence iyiydi. Özellikle sahneyle masa arasında doğal geçiş yapmasını sevdim.
Soru: Tekrar izler misin?
Naz: Farklı repertuvar olursa evet. Aynısını birebir tekrar izlemeyi sevmiyorum zaten hiçbir gösteride.
Naz’ın yorumu üzerine başka bi katılımcı:
— Hüsniye zaten aynı gösteriyi iki kere aynı yapmam dedi.
Naz:
— O zaman sorun yok.
Konu böyle çözüldü.
Katılımcıların çoğu Hüsniye’nin travesti kimliğini gecenin doğal bi parçası olarak görürken, performansın ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Kostüm, müzik, raks, sahne enerjisi ve seyirciyle iletişim daha fazla konuşulan başlıklar oldu.
Soru: Gösteride değiştirmek istediğin bi bölüm var mı?
Aslı: Ben masaların arasına geldiği kısmın biraz daha uzun olmasını isterdim.
Soru: Neden?
Aslı: Çünkü o zaman gösteri daha samimi oldu. Sahneye bakarken izleyicisin, masaya yaklaşınca gecenin içine girmiş gibi oluyorsun.
Soru: Çok uzasa rahatsız eder mi?
Aslı: Eder. Her masaya tek tek giderse bu sefer zorunlu eğlenceye döner. Bence Hüsniye’nin yaptığı süre azdı ama kararındaydı. Şimdi düşününce biraz daha uzun olsun derken kendimle çeliştim.
Soru: Söyleşide çelişmek serbest.
Aslı: Çok iyi, rahatladım.
Soru: Final hakkında?
Aslı: Ben daha yüksek bi final bekledim ama sonradan düşününce yavaş bitmesi güzelmiş. İlk anda şaşırdım.
Aslı’nın cevabı ilginçti çünkü gece boyunca birkaç kişi aynı şeyi söyledi.
Beklenti başka.
Gösteri başka.
Ama gösteri bittikten sonra insan “aslında böylesi daha iyiymiş” diyebiliyor.
Sahne birazda beklentiyi bozunca akılda kalıyor galiba.
- Daha hızlı giriş bekleyenler ağır başlangıcı beğendi.
- Büyük final bekleyenler sessiz kapanışı sonradan daha etkili buldu.
- Sadece sahne performansı bekleyenler masalar arasındaki bölümü sevdi.
- Raksı çok ciddi sananlar Hüsniye’nin mizahına şaşırdı.
Soru: Ortam derken?
Derya: Mekan, masalar, insanlar, ışık. Aynı gösteriyi çok soğuk bi salonda izlesem aynı his gelmeyebilir. Burda herkes yemek yiyor, konuşuyor, sonra müzik başlayınca dönüyor. Ben bu geçişi seviyorum.
Soru: Yani Irmak Garden’ın etkisi var diyorsun?
Derya: Tabi. Performans boşlukta olmuyor ki. Mekan kötü ses verirse dansçı ne yapsın. Işık kötü olsa kostüm görünmez. Masa çok uzak olsa seyirci teması olmaz.
Soru: En sevdiğin detay?
Derya: Işığın kostüm rengini değiştirmesi. Bir ara bordo, sonra daha kırmızı görünüyordu.
Soru: Yemek?
Derya: Söyleşinin konusu o mu?
“Değil ama herkes bi noktada yemeğe geliyor.”
Derya: Yemekte güzeldi.
Gerçekten söyleşiye katılan herkes bi noktada yemek söyledi.
Gösteri değerlendirmesi yapıyoruz.
Sonra:
— Bu arada o sıcak başlangıç güzeldi.
Konunun nasıl oraya geldiği belli değil.
Gece uzun olunca yemek kendine yer açıyor herhalde.
Katılımcılar gösterinin yalnızca dansçıdan oluşmadığını düşünüyor. Işık, ses, sahne mesafesi, masaların yerleşimi ve insanların rahatlığı performansın hissini doğrudan değiştiriyor.
Soru: Gösteriden çok sohbet mi?
Gül: Gösteriyi sevdim ama sonradan sahne arkasını anlatması daha enteresan geldi. Biz izlerken rahat görünüyor ya. Sonra ayakkabıdan, sıcaktan, müziği kaç kere dinlediğinden bahsetti. O zaman yapılan işin arkasında baya hazırlık olduğunu anlıyorsun.
Soru: Önceden dansın bu kadar hazırlık gerektirdiğini düşünüyor muydun?
Gül: Açıkcası düşünmüyordum. Müzik açılıyor, dansçı çıkıyor gibi bakıyordum. Ama kostümün bile harekete göre seçilmesi gerekiyor. Ayakkabı kayarsa gösteri biter mesela.
Soru: Hüsniye’nin “hata yaparsan devam et” sözü hakkında ne düşünüyorsun?
Gül: Çok doğru. Bence o cümle dans dışındada geçerli. Ama kişisel gelişim cümlesi kurmayacağım, masada kızıyorlar.
Masadan biri:
— Teşekkür ederiz.
Gül:
— Bak yine susturdular.
Gül’ün anlattığı şey gecenin başka bi tarafını gösteriyordu.
Seyirci sonuç görüyor.
Hazırlığı görmüyor.
Gösteri akıcıysa insan bunun kolay olduğunu sanabiliyor.
Halbuki Hüsniye’nin anlattıklarından kostümden müziğe kadar baya detay olduğu çıkmıştı.
- Müziğin defalarca dinlenmesi.
- Kostümün dans hareketlerine göre seçilmesi.
- Ayakkabının zeminde denenmesi.
- Sahne ışığına göre makyaj yapılması.
- Koreografi ile doğaçlama arasında denge kurulması.
- Seyircinin tepkisine göre bazı bölümlerin değişebilmesi.
Soru: Neden bu detay hoşuna gitti?
Leyla: Çünkü sahneye çıkan bazı insanlar fazla ciddi oluyor. Hüsniye gösterisini ciddiye alıyor ama kendisini dünyanın merkezi gibi görmüyor. Ayakkabıyla dalga geçiyor, yanlış alkışa gülüyor. Bana samimi geldi.
Soru: Bu durum gösterinin profesyonelliğini azaltıyor mu?
Leyla: Bence tam tersi. Çünkü kontrolü kaybetmeden yapıyor. Herşeyi şakaya çevirse kötü olur. Ama arada bi göz kırpması yada gülmesi iyi.
Soru: En ciddi an hangisiydi?
Leyla: Finalden önceki sessizlik. O anda yüz ifadesi tamamen değişti. Birkaç saniye önce gülüyordu, sonra çok başka bi hava oldu.
Soru: Tekrar gelir misin?
Leyla: Gelirim. Ama aynı masaya oturmak isterim. Sandalye rahattı.
Bu cevap sonrası sandalye konusu açıldı.
Gecenin sonunda insanların öncelikleri değişiyor gerçekten.
Başta:
— Sahneyi iyi gören masa olsun.
Gece sonunda:
— Sandalye rahat olsun.
İnsanlık tarihi biraz bu geçiş olabilir.
- Gösterinin başında: sahneyi görmek.
- Gösteri sırasında: müziği duymak.
- Gösteri sonrasında: Hüsniye’yle konuşmak.
- Gece ilerleyince: oturmak.
- En son: eve nasıl dönüleceğini düşünmek.
Soru: Neden?
Aylin: Çünkü canlı bişey izliyorsun. Ufak hata olur. Zaten herşey kusursuz olunca video izliyormuş gibi olabilir. Ben biraz doğaçlama seviyorum.
Soru: Hüsniye’nin doğaçlama yaptığını fark ettin mi?
Aylin: Masaların arasına geldiğinde kesin vardı bence. Çünkü insanların tepkisine göre bakıyordu. Bir masada biraz durdu, diğerinden hızlı geçti. Bunlar önceden saniyesi saniyesine planlı olamaz.
Soru: Gösterinin en doğal anı?
Aylin: Birinin yanlış alkışına verdiği tepki. O zaten planlanamaz.
Soru: Peki en estetik an?
Aylin: Eteğin dönerken açıldığı bölüm. Işıkta gerçekten çok güzeldi.
Aylin’in “kusursuz olmak zorunda değil” yorumu masada en çok destek alanlardan biri oldu.
Birisi:
— Kusursuzluk biraz sıkıcı zaten.
Başka biri:
— Ama çok hata olursa da para vermişiz yani.
Bu daha gerçekçi bi yorumdu.
Sonuç olarak masa orta yolu buldu.
Ufak hata doğal.
Bütün gösteri hata olursa başka mesele.
“Canlı gösterinin güzelliği birazda tekrar edilememesi. Aynı müziği yarın açarsın ama aynı masa, aynı alkış, aynı bakış olmaz.”
Soru: Rahatlık derken?
Sevim: İnsanların birbirine bakıp yargıladığı bi hava yoktu. Herkes istediği gibi oturuyor, gülüyor, alkışlıyor. Hüsniye’nin enerjiside bunu biraz destekledi bence.
Soru: Sahnenin seyirciyi rahatlatması mümkün mü?
Sevim: Tabi. Sahnede sanatçı çok gerilirse sende geriliyorsun. Hüsniye rahat olunca masa da rahatlıyor.
Soru: Gösteriyi kimlerle tekrar izlemek isterdin?
Sevim: Aynı grupla. Çünkü gösteriden sonra konuşmasıda güzel oldu. Tek başına izlesem bu kadar uzamazdı gece.
Soru: Yani sosyal tarafı daha önemli?
Sevim: Gösteri sebep oluyor, sohbet geceyi uzatıyor.
Bu cümle aslında bütün akşamı iyi özetledi.
İnsanlar Hüsniye’yi izlemek için geldi.
Ama gece yalnızca gösteri süresi kadar yaşanmadı.
Gösteri bitti.
Yorum başladı.
Yorumdan başka konu çıktı.
Yemek geldi.
Sonra yine raks konuşuldu.
Bir gösterinin çevresinde küçük bi sosyal gece oluştu.
“Sadece oturup gösteri izlediğimiz bi gece değildi. Hüsniye sahneye çıktı, sonra herkes bişey konuşmaya başladı. Gösteri bitti ama gece bitmedi.”
Hüsniye’nin kostüm rengi başka olsa ne olsun isterdiniz?
“Siyah.”
“Zümrüt yeşili.”
“Yine kırmızı.”
“Bordo daha koyu.”
Raks gösterisinde en önemli şey?
“Ritim.”
“Bakış.”
“Kostüm.”
“Özgüven.”
“Ayakkabı rahatlığı, bunu Hüsniye söyledi zaten.”
Sahne mi masalar arasındaki performans mı?
“Masalar.”
“Sahne.”
“İkisi beraber.”
Gösteri daha uzun olmalı mıydı?
“Biraz.”
“Hayır tam iyiydi.”
“Ben bi bölüm daha izlerdim.”
Geceyi tek kelimeyle anlatın?
“Renkli.”
“Samimi.”
“Kırmızı.”
“Ritimli.”
“Yorucu ama güzel.”
Son cevabı veren kişi gece boyunca sandalyesinden neredeyse hiç kalkmamıştı.
Neden yorulduğu anlaşılmadı.
Söyleşinin bi yerinden sonra insanların birbirinin cevabına cevap vermesi başladı.
Artık klasik soru cevap olmaktan çıktı.
Bir katılımcı “ben finali sevdim” diyor.
Diğeri:
— Ben daha hareketli bekledim.
Üçüncüsü:
— Zaten herkes hareketli beklediği için öyle yaptı bence.
Hüsniye uzaktan:
— Beni benden iyi çözmüşsünüz.
dedi.
Sonra masaya geldi.
“Katılımcılar seni değerlendiriyor” dedik.
— Kaç verdiler?
“Puan sormadık.”
— Niye?
“Söyleşi bu.”
— Ben puan istiyorum.
Masadan biri:
— Dokuz.
Hüsniye:
— Bir puanı niye kırdın?
Katılımcı:
— Gelişim payı bıraktım.
Hüsniye:
— Senin gelişim payına ihtiyacım yok.
Gecenin en hızlı cevabı buydu.
Soru: İnsanların seni gösteriden sonra bu kadar detaylı konuşması nasıl hissettiriyor?
Hüsniye: Güzel. Demekki bakmışlar. Herkes “çok güzeldi” deyip geçerse neyi beğendiler anlamıyorsun. Biri finali sevmiş, biri kostümü, biri müziği. Hatta biri masaların arasındaki kısmı kısa bulmuş. Bunları duymak güzel.
Katılımcı: Eleştiriye açık mısın gerçekten?
Hüsniye: Düzgün söylenirse tabi. “Beğenmedim” de mesela. Neden beğenmedin onu söyle. Benim yüzümü sevmedim dersen yapacak bişey yok ama.
Katılımcı: Final biraz daha uzun olabilirdi.
Hüsniye: Hayır.
Masada herkes güldü.
Katılımcı: Hani eleştiriye açıktın?
Hüsniye: Açığım, kabul etmek zorunda değilim.
Bu konuda haklıydı.
Soru: İnsanların telefonlarını indirmesine sevindin mi?
Hüsniye: Evet. Video çeksinler tabi bende çekiyorum herşeyi. Ama bütün gösteriyi ekrandan izleme. Ben orda canlıyım, ekranın içine niye koyuyorsun beni.
Katılımcı: Yarın videonu izleyecektim.
Hüsniye: İzlemeyecektin.
Katılımcı: Doğru.
Hüsniye’nin masaya gelmesi söyleşiyi iyice sohbet havasına çevirdi.
Kimse soru sırası beklemiyor artık.
Birisi kostüm soruyor.
Diğeri:
— Saçın dans ederken rahatsız etmiyormu?
Hüsniye:
— Ediyor bazen. Ama saçsızda çıkmam.
“Toplasan?”
— Siz bu gece beni baştan yaratacaksınız galiba.
Başka biri ayakkabıyı sordu.
— Ayakkabıyı konuşmayalım.
“Niye?”
— Aramız bozuk.
Ayakkabıyla kişisel sorun yaşanması ilk kez masaya konu olmuş olabilir.
Gösteriyi seyredenle yapan kişi aynı geceyi farklı yerlerden görüyor. Seyirci kostümün hareketini görüyor, Hüsniye ağırlığını hissediyor. Seyirci ayakkabıyı şık görüyor, Hüsniye ayağını düşünüyor. Seyirci finaldeki sessizliği görüyor, sanatçı o sessizliği nasıl tutacağını düşünüyor.
Selin: Finaldeki sessizliği.
Burcu: Telefonu biraz daha az kullanmam gerektiğini.
Ece: Dansı anlamak için dansçı olmak gerekmediğini.
Melis: Kırmızı kostümü.
Deniz: Müziğin tempo değişimini.
Ceren: Hata yapınca devam etme fikrini.
Naz: Performansı kimlikten ayrı konuşabilmeyi.
Aslı: Masalar arasındaki kısmı.
Derya: Mekanla gösterinin birbirini tamamlamasını.
Gül: Sahne arkasındaki hazırlığı.
Leyla: Mizahı.
Aylin: Doğaçlamayı.
Sevim: Gösteriden sonra devam eden sohbeti.
Sonra aynı soruyu Hüsniye’ye sorduk.
— Sen bu geceden ne götürüyorsun?
Biraz düşündü.
— Ayakkabılarımı götürüyorum mecburen.
Masada yine gülündü.
“Ciddi cevap?”
— İnsanların gerçekten izlemiş olmasını. Detayları fark etmişler. En güzeli o.
Sonra bi süre sessizlik oldu.
Bu kez müzikte yavaşlamıştı.
Irmak Garden’ın masaları yavaş yavaş boşalıyor.
Garsonlar uzaktaki masaları toplamaya başlamış.
Gösterinin başında herkes sahneye bakıyordu.
Şimdi herkes birbirine.
Belkide gecenin değişimi tam buydu.
Travesti Hüsniye’nin Irmak Garden’da raks gösterisi hakkında katılımcılarla konuşunca aynı gösterinin aslında kaç farklı şekilde izlendiği daha net ortaya çıktı.
Biri kostüme baktı.
Biri müziğe.
Biri Hüsniye’nin yüz ifadesine.
Biri masalarla iletişimine.
Bir başkası sahnenin ışığını fark etti.
Kimisi finali sevdi, kimisi biraz daha hareket istedi.
Kimisi teknikten hiç anlamadığını söyleyip yine de gösteriden duygusal bi şey aldığını anlattı.
Ve galiba canlı performansın güzel tarafı tam burada.
Aynı gece.
Aynı sahne.
Aynı müzik.
Ama herkesin hafızasında başka bi Hüsniye kalıyor.
Birinin aklında kırmızı kostüm.
Birinin aklında yanlış alkışa verilen küçük el işareti.
Başkasında o birkaç saniyelik sessiz final.
Bir başkasında “şimdi burdayım, telefondan yarın izlersiniz” cümlesi.
Gösteriden sonra yapılan bu söyleşide en çok dikkat çeken şeyde buydu zaten.
Kimse yalnızca “güzeldi” demedi.
Herkes başka bi ayrıntı anlattı.
Demekki bakılmış.
Dinlenmiş.
Bi yerden sonra hissedilmiş.
Hüsniye’nin istediğide biraz buydu zaten.
“Gösteri bittikten sonra insanlar bi hareketi, bi bakışı yada bi şarkıyı konuşuyorsa bence sahne boşa kurulmamış demektir.”
Gece biterken son kez sahneye baktık.
Artık boştu.
Kırmızı ışığın bi kısmı hala yanıyor.
Bir kaç masa dolu.
Hüsniye bu kez sahnede değil, sandalyede oturmuş.
Ayakkabılarını çıkarmaya çalışıyor.
Masadan biri bağırdı:
— Fotoğraf çekelim mi?
Hüsniye başını kaldırdı.
— Ayakkabıyı çıkardıktan sonra ne yaparsanız yapın.
Gecenin final cümleside bu oldu.
Raks bitti.
Söyleşi bitti.
Ama masadaki konuşma bi süre daha devam etti.
Irmak Garden gecesi zaten biraz böyle kaldı hafızada; kırmızı ışık, raks, müzik, bol kahkaha, ayrı ayrı fikirler ve gösteri bittikten sonra bile konuşacak bişeylerin kalması. Belkide iyi bi gece dediğin tam olarak budur, eve dönünce bile masadaki cümlelerden biri aklına geliyorsa.